Jakie są podobieństwa i różnice pomiędzy gwarancją ubezpieczeniową a gwarancją bankową?

W świecie nowoczesnych kontraktów gospodarczych coraz większą rolę odgrywają narzędzia zabezpieczające należyte wykonanie zobowiązań. Wśród nich najczęściej stosowanymi są gwarancje bankowe i gwarancje ubezpieczeniowe. W praktyce przedsiębiorcy – zwłaszcza realizujący zamówienia publiczne lub kontrakty długoterminowe – stają przed dylematem: z której formy zabezpieczenia skorzystać? Pytanie „jakie są podobieństwa i różnice pomiędzy gwarancją ubezpieczeniową a gwarancją bankową” jest nie tylko aktualne, ale wręcz fundamentalne dla skutecznego zarządzania ryzykiem kontraktowym.

Co ważne, temat ten bezpośrednio koresponduje z wcześniejszym omówieniem różnic pomiędzy odpowiedzialnością cywilną kontraktową a deliktową, gdzie podkreślono, że natura zobowiązania (wynikającego z umowy czy z czynu niedozwolonego) znacząco wpływa na sposób dochodzenia roszczeń oraz rodzaj ryzyka. Analogicznie – wybór pomiędzy gwarancją ubezpieczeniową a bankową kształtuje nie tylko strukturę odpowiedzialności wykonawcy, ale także wpływa na zdolność kredytową, koszt prowadzenia działalności i zakres wymaganych zabezpieczeń. Wiedza w tym zakresie jest dziś powszechna i niezbędna w codziennej praktyce profesjonalistów zajmujących się zamówieniami publicznymi, projektami infrastrukturalnymi czy branżą budowlaną.

W tym krótkim wpisie przedstawimy Państwu, jakie naszym zdaniem są podobieństwa i różnice pomiędzy gwarancją ubezpieczeniową a gwarancją bankową.

Formy zabezpieczeń w świetle Prawa zamówień publicznych

Zgodnie z przepisami ustawy Prawo zamówień publicznych (PZP), zamawiający – w tym sektor publiczny – dopuszczają różne formy zabezpieczenia należytego wykonania umowy. Oprócz wpłaty pieniężnej, wykonawcy mogą przedłożyć zabezpieczenia w formie gwarancji bankowych, ubezpieczeniowych, poręczeń instytucji finansowych, poręczeń SKOK-ów czy instytucji wymienionych w art. 6b ust. 5 pkt 2 ustawy o PARP.

W przypadku podmiotów prywatnych, które nie są objęte reżimem PZP, stosuje się wewnętrzne procedury kontrahentów lub ogólne przepisy prawa cywilnego.

Podobieństwa między gwarancją ubezpieczeniową a bankową

Na poziomie funkcjonalnym obie gwarancje – bankowa i ubezpieczeniowa – pełnią analogiczną rolę: chronią interesy beneficjenta umowy na wypadek niewywiązania się wykonawcy z jej postanowień. W każdej z nich występują trzy strony:

• Beneficjent – najczęściej zamawiający, który oczekuje należytego wykonania zobowiązania,

• Zleceniodawca (Wykonawca) – podmiot, który uzyskuje gwarancję i realizuje dane zadanie,

• Gwarant – odpowiednio bank lub towarzystwo ubezpieczeniowe, które zobowiązuje się do wypłaty określonej kwoty na rzecz beneficjenta w przypadku niewywiązania się zleceniodawcy z umowy.

W obu przypadkach wypłata świadczenia może nastąpić w sytuacji, gdy wykonawca:

• nie zrealizuje przedmiotu umowy w ogóle,

• wykona go nienależycie,

• przekroczy termin realizacji.

Różnice prawne i instytucjonalne

1. Podstawa prawna

• Gwarancje bankowe regulowane są przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe. Charakteryzują się one dużym sformalizowaniem oraz koniecznością spełnienia wymogów dotyczących zabezpieczeń finansowych.

• Gwarancje ubezpieczeniowe nie posiadają jednej dedykowanej ustawy. Ich funkcjonowanie opiera się na regulacjach zawartych w Kodeksie cywilnym, ustawie o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, a w przypadku zamówień publicznych – również na przepisach ustawy PZP.

2. Wpływ na zdolność kredytową

To jedna z najistotniejszych różnic praktycznych:

• Gwarancja bankowa obciąża zdolność kredytową wykonawcy, gdyż traktowana jest przez bank jak forma zaangażowania kapitałowego, analogiczna do kredytu.

• Gwarancja ubezpieczeniowa nie wpływa na zdolność kredytową, co czyni ją atrakcyjną opcją dla firm intensywnie rozwijających się lub posiadających już zaciągnięte zobowiązania kredytowe.

3. Cena i dostępność

• Z reguły gwarancje ubezpieczeniowe są tańsze od bankowych, choć cena zależy od oceny ryzyka i historii wykonawcy.

• Banki zazwyczaj wymagają większego zabezpieczenia finansowego, co dla wielu firm może stanowić barierę wejścia.

4. Rodzaj i forma zabezpieczeń

• W przypadku gwarancji bankowej często wymagane są kaucje, zastawy lub blokady środków.

• Gwarancje ubezpieczeniowe zwykle zabezpieczane są poprzez weksle in blanco, a w niektórych przypadkach także poręczenia lub przewłaszczenia.

Ocena wykonawcy – procedura aplikacyjna

Zarówno banki, jak i towarzystwa ubezpieczeniowe, dokonują szczegółowej oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy. Do standardowego pakietu dokumentów należą:

• sprawozdania finansowe (bilans, rachunek zysków i strat, PIT-y),

• zaświadczenia z ZUS i US,

• dokumenty rejestrowe (NIP, REGON, KRS),

• referencje oraz opinie bankowe.

Proces ten ma na celu ocenę wypłacalności, historii kontraktowej oraz ryzyka związanego z wystawieniem gwarancji.

Kiedy warto wybrać daną formę gwarancji?

Gwarancje bankowe sprawdzają się szczególnie w przypadku dużych firm o silnej kondycji finansowej i ugruntowanej współpracy z bankiem. Są postrzegane jako bardziej prestiżowe, ale też mniej elastyczne.

Gwarancje ubezpieczeniowe są natomiast idealnym rozwiązaniem dla firm, które:

• realizują wiele zleceń jednocześnie,

• chcą zachować pełną zdolność kredytową,

• szukają tańszego i szybszego w realizacji zabezpieczenia,

• nie chcą zamrażać środków na rachunku bankowym.

Podsumowanie – Jakie są podobieństwa i różnice pomiędzy gwarancją ubezpieczeniową a gwarancją bankową?

Znajomość podobieństw i różnic pomiędzy gwarancją ubezpieczeniową a gwarancją bankową to dziś nie tylko kwestia teoretyczna, ale praktyczna konieczność dla każdego przedsiębiorcy uczestniczącego w procesach przetargowych, realizującego inwestycje infrastrukturalne czy wykonującego usługi dla sektora publicznego. Obie formy zabezpieczenia – mimo podobieństw w zakresie funkcji ochronnej – znacząco różnią się w kwestiach prawnych, finansowych oraz organizacyjnych.

Gwarancja bankowa, choć tradycyjnie postrzegana jako bardziej „klasyczna” forma zabezpieczenia, niesie ze sobą konkretne ograniczenia – przede wszystkim w zakresie wpływu na zdolność kredytową oraz często wyższych kosztów. W przypadku przedsiębiorstw operujących na dużą skalę, z rozbudowanym portfelem zadań i napiętą strukturą finansowania, może to znacząco obniżyć elastyczność działania i utrudnić rozwój.

Z kolei gwarancja ubezpieczeniowa oferuje nowoczesne, tańsze i mniej obciążające rozwiązanie, pozwalające nie tylko zabezpieczyć kontrakt, ale i utrzymać zdolność kredytową na niezmienionym poziomie. Dzięki szybszym procedurom, niższym kosztom oraz elastycznym formom zabezpieczenia, coraz więcej firm – również tych średnich i rozwijających się – sięga właśnie po tę formę ochrony interesów kontrahenta.

Jako firma specjalizująca się w organizowaniu gwarancji ubezpieczeniowych, pomagamy przedsiębiorcom uzyskać odpowiednie zabezpieczenia na konkurencyjnych warunkach – bez zbędnych formalności, bez utraty zdolności kredytowej i z pełnym wsparciem doradczym. Nasze doświadczenie obejmuje obsługę gwarancji przetargowych, należytego wykonania umowy, zwrotu zaliczki, usunięcia wad i usterek oraz wielu innych – dostosowanych do potrzeb branży budowlanej, transportowej i usługowej.

Jeśli przygotowujesz się do przetargu lub kontraktu – nie czekaj do ostatniej chwili.

Jakie są podobieństwa i różnice pomiędzy gwarancją ubezpieczeniową a gwarancją bankową?